|
|
Şap Hastalığı
Şap hastalığı sığır, manda,
koyun, keçi ve domuzların oldugu gibi vahşi hayvanlarında oldukça
enfeksiyöz bir hastalığıdır. İnsanlar nadiren enfekte olurlar.
Hastalık ayakta ve ağız çevresinde vesiküller, genç
hayvanlarda kalp yetmezliği nedeniyle ani ölümler ile
karekterizedir
|
Dünyada çok ciddi bir
hastalık olarak önemini sürdüren şap hastalığı,
viruslar tarafından meydana getirilen, oldukça bulaşıcı
ve hızla yayılan bir hastalıktır. Hastalık hem
ekonomik boyutuyla, hem de hayvan sağlığını global olarak
etkilemesi nedeniyle çok sayıda ülkenin gündemini oluşturmaktadır.
Bu
hastalık sığır, manda, koyun, keçi, ve domuzlar yanında
yabani çift tırnaklı hayvanlarda da görülür.
Şap
virusunun O, A, C, SAT 1, SAT 2, SAT 3 ve Asia 1 olmak üzere
7 adet farklı serotipi bulunmakta olup, her bir serotipin diğerine
karşı koruma sağlaması mümkün değildir.
|
Çeşitli
şartlarda şap virusunun yaşama süreleri aşağıda belirtilmiştir.
|
Yapağı’da
|
14 gün
|
|
Sığır
derisi ve kıllar’ında
|
4-6 hafta
|
|
Sinekler’de
|
10 hafta
|
|
Hastalık
bulaşmış ayakkabılar’da
|
11-14
hafta
|
|
Saman-ot
v.s.’de
|
15 hafta
|
|
Kuru
hayvan gübresi’nde
|
14 gün
|
|
Sıvı
hayvan dışkısı’nda (Kışın)
|
6 ay
|
|
Toprak yüzeyi’nde
(Sonbahar)
|
28 gün
|
|
Toprak yüzeyi’nde
(Yaz)
|
3 gün
|
|
İdrar’da
|
39 gün
|
Şap hastalığı ile mücadelede
etkin olan kurallar Uluslararası Salgın Hastalıklar Ofisinin
(OIE) adı altında “Hayvan Sağlığı Kodu”nda belirtilmiştir.
Bu kurallar dahilinde ülkenin bir bölgesi, ülke geneli veya birkaç
bölge birlikte değerlendirilebilir. Hastalık mücadelesinde
uygulanan stratejiye göre bölgeler ;
1.
Aşılamanın olmadığı hastalıktan ari bölge,
2.
Gözetim altındaki bölge,
3.
Aşılama ile hastalıktan arındırılmış bölge,
4.
Tampon bölge,
5.
Enfekte bölge şeklinde tanımlanmaktadır.
Bir
ülke veya bir bölgenin gerek şap hastalığı ve gerekse diğer
salgın hastalıklarla mücadelede, hastalıktan ari olduğunun
deklare edilebilmesi için aşağıda belirtilen işlemin takip
edilmesi gerekir.
1.Hastalıktan
Geçici Arilik,
2.Hastalıktan
Arilik,
3.Enfeksiyondan
Arilik.
Ölüm oranı (mortalite)
%2-5 arası değişir ve ölüm genellikle genç hayvanlarda görülür.
Bazı salgınlarda bu oran %50’ye kadar çıkabilir.
Mortalite düşüklüğüne rağmen
hassas hayvanlarda ölüm oranı %100’e yaklaşır. Süt, et ve iş
verimini düşürerek büyük ekonomik kayıplara sebep olur. Hastalık,
çok hızlı ve akla gelebilecek her vasıta ile yayılır.
|
