Şap Hastalığı

Şap hastalığı sığır, manda, koyun, keçi ve domuzların olduğu gibi vahşi hayvanlarında oldukça enfeksiyöz bir hastalığıdır. Hastalık ayakta ve ağız çevresinde vesiküller, genç hayvanlarda kalp yetmezliği nedeniyle ani ölümler ile karekterizedir.İnsan sağlığı açısından riski yoktur .

Dünyada çok ciddi bir hastalık olarak önemini sürdüren şap hastalığı, viruslar tarafından meydana getirilen, oldukça bulaşıcı ve hızla yayılan bir hastalıktır.  Hastalık hem ekonomik boyutuyla, hem de hayvan sağlığını global olarak etkilemesi nedeniyle çok sayıda ülkenin gündemini oluşturmaktadır.

Ölüm oranı (mortalite) %2-5 arası değişir ve ölüm genellikle genç hayvanlarda görülür. Bazı salgınlarda bu oran %50’ye kadar çıkabilir.

Mortalite düşüklüğüne rağmen hassas hayvanlarda ölüm oranı %100’e yaklaşır. Süt, et ve iş verimini düşürerek büyük ekonomik kayıplara sebep olur. Hastalık, çok hızlı ve akla gelebilecek her vasıta ile yayılır.

 Şap hastalığı ile mücadelede etkin olan kurallar Uluslararası Salgın Hastalıklar Ofisinin (OIE) adı altında “Hayvan Sağlığı Kodu”nda belirtilmiştir. Bu kurallar dahilinde ülkenin bir bölgesi, ülke geneli veya birkaç bölge birlikte değerlendirilebilir. Hastalık mücadelesinde uygulanan stratejiye göre bölgeler ;

  1. Aşılamanın olmadığı hastalıktan ari bölge,

  2. Gözetim altındaki bölge,

  3. Aşılama ile hastalıktan arındırılmış bölge,

  4. Tampon bölge,

  5. Enfekte bölge şeklinde tanımlanmaktadır.

Uluslararası Salgın Hastalıklar Ofisi (OIE) Kurallarına Göre Ülkelerin Şap Hastalığı Bakımından Sınıflandırılması

 

Aşı uygulanmayan şap hastalığından ari ülkeler

En az iki yıldır hiç şap mihrakı olmayan ve en az bir yıldır şap aşısı uygulamayan ülkeler. Bu ülkeler şap aşısı ile aşılanmış hayvan ithal edemezler.

Aşı uygulanan şap hastalığından ari ülkeler

En az iki yıldır şap hastalığı mihrakı olmayan ülkeler. Bu ülkelerde OIE standartlarına uygun aşı ile rutin aşılama uygulanır ve herhangi bir viral aktiviteyi tespit edebilmek için yoğun ve sıkı bir izleme sistemi mevcuttur.

 

Aşı uygulanmayan şaptan ari bölgesi olan ülkeler

Bir ülkede böyle bir bölgenin oluşturulabilmesi için bu bölgede en az iki yıldır şap vakası görülmemesi ve buna ilave olarak aşı uygulamasına en az bir yıl önceden son verilmiş olması gereklidir. Bu bölgeye aşılı hayvanların girişi yasaktır ve şap virusunun bölgeye girmesini önlemek için etkin bir denetim bölgesi olması şarttır.

 

Aşı uygulanan şaptan ari bölgesi olan ülkeler

Bir ülkede böyle bir bölgenin oluşturulabilmesi için bu bölgede en az iki yıldır şap vakası görülmemesi gereklidir. Bu bölgede düzenli aşı uygulaması vardır ve şap virusunun girişinin önlenmesi ve girdiği taktirde derhal tespitini sağlayacak etkin tedbirlerin alınması gereklidir.

Bir ülke veya bir bölgenin gerek şap hastalığı ve gerekse diğer salgın hastalıklarla mücadelede, hastalıktan ari olduğunun deklare edilebilmesi için aşağıda belirtilen işlemin takip edilmesi gerekir.

  1. Hastalıktan Geçici Arilik,

  2. Hastalıktan Arilik,

  3. Enfeksiyondan Arilik.